Naselja

Naselja na imanju Čekonjića su osnivana i formirana prema pravilima koje je Marija Terezija definisala u Glavnim instrukcijama o naseljavanju (Impopulations Haupt Instruktions für das Banat). Osnovne karakteristike ovih sela su bile: pravilna ortogonalna shema ulica, široki ulični profili (zbog protivpožarne zaštite) i panonski tip kuće, koji je dominirao tokom 18. i 19. veka. Međutim, sredinom 19. veka nemačko stanovništvo, koje je uvek bilo razvijenije, počinje da gradi tzv. „švapske“ kuće. Te „preke“ kuće su dale urbani karakter ondašnjim seoskim sredinama.

Plemićka porodica Čekonjić se starala o stanovnicima svog imanja. U novinama Torontal od januara 1898. godine u više navrata je pisano o gladi na posedu Žombolj i o tome koliko je gospodar bio darežljiv prema svom narodu: „Zahvaljujući dobrim namerama grofa, u Crnji je 280, u Novoj Crnji 120, u Česteregu i u Nemačkoj Crnji po 60, u Srpskoj Klariji 40 stanovnika dobilo časno plaćen posao, koji im je omogućio da pruže hleb svojim porodicama. Ne želimo da popularizujemo dobrotvornost drugih ljudi, ali smo dužni da ne sakrivamo ovaj plemeniti čin grofa Endrea Čekonjića.“

Celokupna teritorija kolonizacionih sela Nemačke Crnje (Németcsernye, danas je deo Srpske Crnje), Nove Crnje (Magyarcsernye) i Česterega (Csősztelek) bila je u vlasništvu grofovske porodice. Stanovnici sela bili su u mogućnosti samo da uzimaju oranice u zakup, na osnovu ugovora sa Čekonjićima. Prvi put 1873. godine stanovnicima imanja je pružena prilika da za dvadeset godina otkupe svoju parcelu u selu, odnosno kuću sa dvorištem i vrtom, kao i spoljašnje vinograde. Spoljašnji atar sa pašnjacima oko naselja je i dalje predstavljao imovinu feudalca. Ovim potezom je porodica učinila malu agrarnu reformu, jer je gotovo 6 000 hektara svoje zemlje isparcelisala i prodala stanovništvu kolonističkih sela.

Iako su tokom minulog veka naselja imanja Čekonjića u velikoj meri promenila svoju opštu sliku, veliki broj porodičnih kuća, u svom spoljašnjem i unutrašnjem izgledu, još uvek svedoči o vremenima imućne porodice. Struktura i arhitektura sela imanja Žombolj tipična je za banatska naselja. Posebnost ovih sela jeste činjenica da još i danas u njima živi duh porodice Čekonjić, što ove prostore čini najmasovnijim svedocima jednog minulog vremena. Narod poseda je uvek govorio sa velikim poštovanjem o uglednoj vlastelinskoj porodici. Ime Čekonjić je za njih bilo sinonim zasenjivog bogatstva i nadzemaljske moći.